Bruksizm to coraz powszechniejszy problem zdrowotny, który objawia się mimowolnym, nawykowym zaciskaniem i zgrzytaniem zębami. Choć najczęściej występuje podczas snu, może również pojawiać się w ciągu dnia – szczególnie w sytuacjach stresowych. Nie jest to jedynie niewinny nawyk – nieleczony bruksizm może prowadzić do wielu poważnych dolegliwości w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych, mięśni twarzy, zębów, a nawet całego układu nerwowego.
Skąd bierze się bruksizm?
Mimo licznych badań, przyczyny bruksizmu nie zostały jednoznacznie określone. Obecnie traktowany jest często jako choroba psychosomatyczna, czyli związana z napięciem psychicznym, stresem, zaburzeniami emocjonalnymi, które przekładają się na funkcjonowanie ciała.
Do najczęstszych czynników ryzyka należą:
- przewlekły stres i napięcie emocjonalne,
- zaburzenia zgryzowo-zwarciowe,
- refluks i inne schorzenia układu pokarmowego,
- zaburzenia hormonalne (np. tarczycy),
- niedobory witamin i minerałów (zwłaszcza magnezu),
- stosowanie niektórych leków (m.in. antydepresantów SSRI).
Rodzaje bruksizmu:
Główną klasyfikacją bruksizmu jest podział na bruksizm nocny (nieświadomy) oraz dzienny (świadomy).
Nocny, występuje podczas snu i objawia się bezwiednym zgrzytaniem i zaciskaniem zębów, co może powodować zwiększone ryzyko zaburzeń snu, bezdechu nocnego, czy przyspieszonej akcją serca.
Bruksizm dzienny, natomiast cechuje się bardzo silnym zaciskaniem zębów, co najczęściej wynika z bardzo dużego stresu oraz napięcia emocjonalnego.
Objawy bruksizmu:
Bruksizm jest przyczyną wieilu problemów w całym organizmie, a do najczęstrzych jego objawów możemy zaliczyć:
- Ból lub przerost mięśni żwaczy,
- Ból w okolicy stawu skroniowo-żuchwowego (mogący promieniować)
- Ból ucha
- Ból w okolicach oczodołów
- Zaburzenia ostrości widzenia
- Szumy uszne,
- Asymetria twarzy
- Zaburzenia snu
- Uszkodzenia szkliwa zębów
- Pękanie zębów
- Ścieranie się zębów
- Ból / nadwrażliwość zębów
- Zaburzenia w produkowaniu śliny
- Bóle głowy
- Zaburzenia równowagi
oraz inne.
Leczenie bruksizmu:
Leczenie bruksizmu jest procesem wieloetapowym, wynikającym ze złożoności jego specyfiki. W procesie tym bierze udział fizjoterapeuta, neurolog, stomatolog, oraz w wielu przypadkach psycholog/psychoterapeuta lub psychiatra.
Stomatolog często jest pierwszym specjalistą, który rozpoznaje problem. Stwierdza to między innymi poprzez starte korony zębowe, ograniczenie rozwarcia ust, czy poprzez widoczne obgryzienia wewnętrznych stron policzków. Ze swojej strony może on zaproponować szynę relaksacyjną, w celu ochrony zębów lub toksynę botulinową (botoks), aby zniwelować napięcie mięśni żwaczy, oraz mięśni skroniowych. Niestety nie rozwiązuje to problemu, lecz stanowi element zabezpieczenia zębów przed dalszym ścieraniem.
Terapia manualna jest jednak coraz częściej wykorzystywaną formą terapii bruksizmu. Dzieje się tak, ponieważ fizjoterapia oferuje szeroki zakres narzędzi, które pozwalają kompleksowo prowadzić proces leczenia. W jego skład wchodzą m.in.: zwiększenie zakresu ruchu w stawach skroniowo-żuchwowych, rozluźnienie nadaktywnych mięśni układu stomatognatycznego, praca nad równowagą w obrębie przejścia szyjno-czaszkowego, korekcja wad postawy oraz wyciszenie nadreaktywnego układu nerwowego. Fizjoterapeuci stosują również techniki neuromobilizacji, terapii powięziowej, pracy z oddechem oraz elementy relaksacji ukierunkowane na redukcję stresu – głównego czynnika wywołującego bruksizm. Dzięki takiemu podejściu terapia nie tylko łagodzi objawy, ale też wpływa na ich przyczynę i wspomaga organizm w odzyskaniu równowagi funkcjonalnej.
Najważniejszym elementem w leczeniu bruksizmu, poza likwidacja samych skutków, jest znalezienie oraz zlikwidowanie jego głównej przyczyny, a do tego niezbędna będzie współpraca specjalistów z różnych dziedzin medycyny.