Blizna to rodzaj tkanki łącznej, powstającej w wyniku procesu gojenia się ran. Może pojawić się na skutek urazów mechanicznych, termicznych, chemicznych lub zabiegów operacyjnych. Jej kształt i rozmiar są zależne od wielu czynników, a zakres jej ruchu zależy od stopnia zrostów z okolicznymi tkankami. Blizna stanowi problem nie tylko estetyczny — choć dla wielu osób to ważna kwestia — ale przede wszystkim funkcjonalny.
Według badań nieprawidłowo zagojone blizny wpływają negatywnie na jakość życia, zarówno pod względem fizycznym, jak i psychicznym.
Należy pamiętać, że blizna może wywoływać negatywne skutki nie tylko w miejscu, w którym powstała, ale też w odległych tkankach i narządach.
W naszym ciele wszystko jest ze sobą połączone za sprawą m.in. powięzi. Dlatego ważne jest kompleksowe podejście do leczenia blizn i aktywna rola pacjenta w procesie terapii, co pozwoli na osiągnięcie lepszych rezultatów.
Powstawanie blizny
Proces bliznowacenia przechodzi przez trzy etapy kształtowania.
Pierwszym z nich jest faza zapalna, która trwa od 2 do 5 dni. W tym czasie rana się goi, tworzy się skrzep i uwalniane są substancje pobudzające rozwój nowej tkanki.
Następnie, w fazie „odbudowy”, trwającej około 6-8 tygodni, organizm produkuje kolagen i naskórek, co prowadzi do obkurczania się rany i tworzenia nowej tkanki. W tym czasie odpada strup.
Ostatecznie, w fazie „dojrzewania”, trwającej od pół roku do dwóch i pół roku, blizna formuje się i zagęszcza dzięki włóknom kolagenowym, a jej elastyczność i wygląd są ustalone.
Powikłania wynikające z nieprawidłowo powstałej blizny.
Pacjenci z nieprawidłowo wygojonymi bliznami często borykają się z problemem zrostów tkankowych.
Brak ruchomości blizny może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak przykurcze mięśniowe, zaburzenia postawy ciała, propriocepcji i wzorców ruchowych, a także do dolegliwości bólowych i przeciążeń.
Przykładem może być — blizna powstała po cesarskim cięciu. Powikłaniami po tym zabiegu mogą być: przewlekły ból miednicy mniejszej, niespecyficzne dolegliwości układu moczowego, pokarmowego oraz rozrodczego. Do odległych konsekwencji należą natomiast – często nie łączone z zabiegiem – dolegliwości bólowe narządu ruchu, wskutek zaburzenia ślizgu międzytkankowego.
Fizjoterapia blizny
Pracę z blizną warto rozpocząć już w pierwszych dniach po jej powstaniu – oczywiście przy zachowaniu zasad bezpieczeństwa i po konsultacji ze specjalistą. Proces terapeutyczny powinien obejmować zarówno działania wykonywane przez fizjoterapeutę w gabinecie, jak i samodzielne ćwiczenia czy automasaż w domu – po wcześniejszym instruktażu.
W terapii blizn stosuje się różnorodne metody, dopasowane do rodzaju blizny, jej lokalizacji oraz potrzeb pacjenta. Oto niektóre z najskuteczniejszych technik:
Terapia powięziowa – koncentruje się na uwalnianiu napięć oraz przywracaniu elastyczności i prawidłowego ślizgu tkanek powięziowych w okolicy blizny. Pomaga zredukować zrosty i poprawia ogólną funkcję danej okolicy ciała.
Terapia uciskowa – polega na delikatnym, kontrolowanym nacisku na bliznę, co stymuluje krążenie, zmniejsza sztywność oraz sprzyja przebudowie tkanki.
Mikronakłuwania (tzw. mikroneedling) – to technika wykorzystująca bardzo cienkie igły do stymulacji regeneracji tkanek bliznowatych. Poprawia ukrwienie, sprzyja przebudowie kolagenu i zwiększa elastyczność skóry.
Terapia TECAR – nowoczesna metoda elektroterapii, która za pomocą prądu radiofrekwencyjnego wspomaga regenerację tkanek, poprawia mikrokrążenie i zmniejsza napięcia w obrębie blizny. Stosowana jest zarówno w celach leczniczych, jak i estetycznych – przyczynia się do poprawy kolorytu, elastyczności i ogólnej jakości blizny.
Każda z tych metod może być stosowana osobno lub w połączeniu – zależnie od oceny terapeuty i potrzeb pacjenta. Kluczowe jest podejście indywidualne oraz regularność terapii, zarówno w gabinecie, jak i w pracy własnej.
Bibliografia:
Physical management of scar tissue: a systematic review and meta-analysis Carlina Deflorin, Erich Hohenauer, Rahel Stoop i wsp. The Journal of Alternative and Complementary Medicine volume 26, number 10, 2020, pp. 854–865
The use of physiotherapy in the treatment of scars – a review of the literature, MedSportPress, 2022; 4(4); vol. 38, 191-201
Manual therapy for a scar after cesarean section – Chochowska M, Marcinkowski JT. Hygeia Public Health 2017, 52(2): 151-156
Terapia blizn – Nils E. Bringeland, David Boeger, MedPharm, Rok wydania: 2020