Przepona, jak większość osób wie, jest najważniejszym mięśniem oddechowym, lecz na tym zadaniu jej rola się nie kończy. Ma ona duży wpływ na wiele istotnych procesów zachodzących w naszym ciele, począwszy od wspomagania przepływu limfy oraz krążenia, poprzez oddziaływanie na narządy wewnętrzne, a jej nieodpowiednie funkcjonowanie przyczynia się nawet do powstawania wad postawy. Oddawanie moczu lub poród, również możliwy jest dzięki pracy przepony.
Anatomia
Przepona jest płaską oraz cienką strukturą mieśniowo-ścięgnistą. Kształtem przypomina dwie kopuły rozpięte pomiędzy kręgosłupem lędźwiowym, mostkiem i dolnymi żebrami, oddzielając jamę brzuszną od klatki piersiowej. W jej środkowej części znajdują się otwory dla: przełyku, aorty oraz żyły głównej dolnej, nerwu błędnego oraz innych mniejszych struktur. Przepona posiada więzadła, które łączą się z bezpośrednio narządami wewnętrznymi.
Nerwy przeponowe, które unerwiają przeponę, wychodzą ze splotu szyjnego z korzeni nerwowych od C3 do C5. Nerw przeponowy w swoim przebiegu zespolony jest z nerwem błędnym. Nerw błędny jest powiązany z nerwem podjęzykowym, a ten z trójdzielnym, który otrzymuje od nerwu przeponowego impulsy presympatyczne. Oznacza to, że problem z przeponą może objawiać się bólem szyi, problemem z oczami, a nawet jamą ustną, powodując trudności z połykaniem oraz bezdech senny.
Z kolei włókna czuciowe przepony przekazują informację do centralnego układu nerwowego właśnie na poziomie od C3 do C5, podobnie jak korzenie splotu barkowego, co w konsekwencji może objawiać się rzutowaniem i bólem w barku.
Regulacja oddychania
Głównym zadaniem przepony jest umożliwienie oddychania na zasadzie naprzemiennego skurczu oraz rozluźniania. Podczas skurczu, przepona obniża swoją wysokość, co powoduje powstanie niższego ciśnienia śródpłucnego, umożliwiając wpłynięcie powietrza z zewnątrz (wdech). Natomiast podczas rozluźnienia włókien mięśniowych, powracamy do stanu początkowego, który zwiększa ciśnienie śródpłucne, pozwalając na wydech. Ciekawostką jest fakt, że podczas obniżania przepony w fazie wdechu, obniża się również dno miednicy, a jego mięśnie są już aktywne przed akcją wdechu. Daje nam to pogląd na to, jak problemy w obrębie miednicy mogą wpływać na przeponę i na odwrót.
Mięśnie i powięź
Położenie oraz przyczepy przepony mogą również wpływać na dolegliwości związane z układem ruchu, czyli powięzią, mięśniami oraz strukturami więzadłowymi. Przykładowo, przepona przyczepia się do pierwszych kręgów lędźwiowych, oraz krążków międzykręgowych podobnie jak np. Mięsień biodrowo-lędźwiowy, czy czworoboczny lędźwi. A to może dawać objawy bólowe w odcinku lędźwiowym kręgosłupa, rozchodzącym się wzdłuż przebiegu tych mięśni, a zupełnie niekojarzonym z problemami w obrębie przepony.
Badania pokazały, że osoby z osłabioną pracą przepony odczuwają częściej ból w odcinku lędźwiowym kręgosłupa w pozycji stojącej, w porównaniu do osób z jej prawidłową pracą.
Inne badania sugerują, że przeciążona przepona może być m.in. przyczyną powracających dolegliwości bólowych odcinka lędźwiowego kręgosłupa.
Postawa ciała
Przepona jest także odpowiedzialna za prawidłową postawę ciała, zarówno w statyce, jak i podczas każdej aktywności. Każde podniesienie przedmiotu ręką powoduje pracę przepony, która stabilizuje tułów do tej czynności, pomimo że nawet o tym nie myślimy. Przepona bierze udział w wielu czynnościach dnia codziennego w tzw. łańcuchach funkcjonalnych, czyli wszystkich składowych pozwalających wykonać dany ruch.
Funkcja przepony wpływa bezpośrednio na kształt klatki piersiowej, a co za tym idzie, przy jej zaburzonej funkcji, powstawanie wad postawy w jej obrębie, oraz innych częściach ciała, szczególnie u dzieci w fazie rozwoju.
Dlatego tak ważnym elementem podczas ćwiczeń fizycznych, jak i innych aktywności fizycznych jest odpowiednie oddychanie, czyli praca przeponą.
Praca serca
Funkcja przepony jest związana z regulacją wielu parametrów układu krążenia, takich jak: pojemność minutowa serca, pojemność wyrzutowa serca, czy drenaż żylny. Oddychanie jest swego rodzaju modulatorem kontroli sercowo-naczyniowej, który redukuje negatywne ciśnienie w klatce piersiowej podczas wdechu. Następuje wtedy zmniejszenie obciążenia lewej komory, ułatwiając powrót krwi do serca z obwodu.
Badania sugerują również, że ruch przepony może wpływać bezpośrednio na ruchy serca.
Układ limfatyczny
Przepona posiada swoisty system drenażu limfatycznego, który odprowadza chłonkę do układu naczyniowego. Proces ten jest zależny od stopnia rozciągnięcia przepony, jej rytmicznego działania, ciśnienia wewnątrz jamy otrzewnowej oraz postawy ciała w przestrzeni.
Oddychanie przeponą, poprzez wytworzenie niskiego ciśnienia, stymuluje oczyszczanie się węzłów chłonnych. Pod przeponą, oprócz większości węzłów chłonnych naszego ciała, znajduje się „Zbiornik mleczu”, do którego trafia chłonka z całego organizmu.
Dlatego złe funkcjonowanie przepony może przełożyć się na zaburzenia pracy całego układu limfatycznego.
Biorąc pod uwagę powyższe informacje, warto myśleć o przeponie jako o potencjalnym składniku zaburzonych procesów oraz funkcji w naszym organizmie. Gdy myślimy o oddychaniu, bezpośrednio myślimy o przeponie i o wszystkich tych elementach, na które wpływa. Dlatego, niezależnie od jej stanu funkcjonalnego powinniśmy dbać o nią każdego dnia.
Sposobem na poprawienie funkcji przepony są odpowiednio wykonywane ćwiczenia oddechowe poprawiające jej poszczególne parametry oraz praca manualna w gabinecie fizjoterapeutycznym, która obejmuje szerszy aspekt działania i jest częścią globalnego spojrzenia na organizm.
